สรุป  เนื้อหาสอบปลายภาค 1/2552 วิชาภาษาไทยพื้นฐาน มัธยมศึกษาปีที่ 6

1.เรื่อง สามก๊ก ตอน กวนอูไปรับราชการกับโจโฉ
         เรื่อง สามก๊ก เป็นพงศาวดารวัน ผู้แปลคือเจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่เขียน คือ ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ          เน้นคุณธรรมด้านความซื่อสัตย์ จงรักภักดีของกวนอูที่มีต่อเล่าปี่พี่น้องร่วมสาบาน
            ตัวอย่างคำถาม
            1. กวนอูยอมไปอยู่กับโจโฉ แต่ขอเงื่อนไขเป็นสัญญา 3 ข้อจากโจโฉได้แก่อะไรบ้าง
            2.  เหตุผลที่แสดงว่ากวนอูจงรักภักดีต่อเล่าปี่นั่นมีอย่างไร  ให้เขียนเล่าให้เข้าใจ
            3.  “อันความตายอุปมาเหมือนนอนหลับ” เป็นคำพูดของใคร

2.เรื่อง ขุนช้างขุนแผน  ตอนขุนช้างถวามฎีกา
         เรื่องขุนช้างขุนแผน เป็นเรื่องพื้นบ้านของชาวเมืองลพบุรี  วรรณคดีสโมสรยกย่องให้เป็นยอดของกลอนสุภาพ ตอนที่เรียนคือ ตอนขุนช้างถวายฎีกา
         ความสำคัญของเรื่อง พลายงามแค้นใจขุนช้างที่ฉุดแม่วันทองไปครอบครองอยากให้แม่ได้กลับมาอยู่กับขุนแผนผู้พ่อ จึงไปลักพาตัวนางมา ขุนช้างโกรธมากจึงถวายฎีกากล่าวโทษพลายงาม สมเด็จพระพันวษาจึงให้หาวันทอง พลายงาม ขุนช้าง ขุนแผน แล้วให้วันทองเลือกว่านางจะอยู่กับใคร นางวันทองตัดสินใจไม่ได้ด้วยกรรมเก่าที่นางต้องสิ้นอายุขัย  พระพันวษาจึงสั่งประหารชีวิต เพราะโกรธที่นางหลายใจ เป็นหญิงสารเลวไม่ควรมีชีวิตอยู่ต่อไป
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  มีสิ่งใดเป็นลางบอกเหตุว่าวันทองมีเคราะห์ต้องถูกประหารชีวิต
            2.  คืนนั้นที่พลายงามไปรับแม่วันทองไปอยู่ด้วย นางวันทองไม่เต็มใจไป แต่นางำเป็นต้องไปกับลูกเพราะเหตุใด
            3. ยกตัวอย่างบทกลอนที่เป็นภาพพจน์ในตอนที่เรียนให้ดู 2 ตอน
                     ตอนที่ 1                  ตอนที่ 2
  
3.  เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับความคิด
การคิดวิเคราะห์, การคิดสังเคราะห์ ผังมโนภาพ วิธีคิดประเมินค่า วิธีคิดแก้ปัญหาเป้าหมายในการแก้ปัญหา การเลือกวิถีทางแก้ปัญหา
         การวิเคราะห์ หมายถึง การพิจารณาแยกสิ่งใดสิ่งหนึ่งออกเป็นส่วน ๆ เพื่อทำความเข้าใจแต่ละส่วนให้แจ่มแจ้ง แล้วทำความเข้าใจต่อไปว่า แต่ละส่วนสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอย่างไร
         การสังเคราะห์ หมายถึง การรวมเข้าด้วยกัน โดยมีจุดหมายปลายทางอยู่ที่สร้างสรรค์สิ่งใหม่ขึ้น หรือเป็นการรวมส่วนต่าง ๆ ให้ประกอบกันเข้าด้วยกรรมวิธีที่เหมาะสม จนเกิดเป็นสิ่งใหม่ขึ้นเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป
         การประเมินค่า หมายถึง การใช้ดุลยพินิจ ตัดสินคุณค่าของสิ่งใดสิ่งหนึ่งอาจเป็นวัตถุ ผลงาน การกระทำหรือกิจกรรมก็ได้
ปัญหามี 3 ชนิด คือ ปัญหาเฉพาะบุคคล  เฉพาะกลุ่ม  และปัญหาสาธารณะ
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  ปัญหาสาธารณะ  หมายถึง
            2.  การสอบเรียงความ ให้คะแนนเก็บ 40 คะแนน ควรตั้งเกณฑ์ 4 ข้อ ๆ ละ 10 คะแนน จงตั้งเกณฑ์ให้คะแนนให้เหมาะสม

4.เหตุผลกับภาษา
         เหตุผล คือ หลักทั่วไป พื้นฐาน กฎเกณฑ์และข้อเท็จจริง ทำหน้าที่รองรับข้อสรุป
         ข้อสรุป หมายถึง ข้อวินิจฉัย ข้อตัดสินใจหรือข้อยุติเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
วิธีการแสดงเหตุผลและการอนุมานเหตุและผล
         การอนุมานคือ  กระบวนการคิดในการหาข้อสรุปจากเหตุผลที่มีอยู่การอนุมานมี 2 วิธี คือ อนุมานด้วยวิธีนิรนัย และวิธีอุปนัย การอนุมานจากเหตุและผลที่สัมพันธ์กัน แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ อนุมานจากเหตุไปหาผล จากผลไปหาเหตุ และจากผลไปหาผล
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  ภาษาเป็นหัวใจของการสื่อสาร เพราะฉะนั้น ถ้าเราต้องการสื่อสารให้ได้ผลดี เราต้องระมัดระวังใช้ภาษาให้ดี
                        เหตุผลของข้อความนี้
                        ข้อสรุปของข้อความนี้
            2.  ยกตัวอย่างข้อความที่อนุมานด้วยวิธีนิรนัย

5.เรื่อง ใช้ภาษาแสดงทรรศนะ
         โครงสร้างของการแสดงทรรศนะ ความแตกต่างระหว่างทรรศนะของบุคคล ประเภทของทรรศนะ ลักษณะของภาษาที่ใช้ในการแสดงทรรศนะ ปัจจัยที่ส่งเสริมการแสดงทรรศนะ การประเมินค่าทรรศนะ
ทรรศนะของบุคคลแตกต่างกันจากสาเหตุ 2 ประการ คือ คุณสมบัติตามธรรมชาติของมนุษย์และอิทธิพลของสิ่งแวดล้อม
ค่านิยม คือ ความรู้สึกมีอยู่ในจิตใจของแต่ละคนหรือแต่ละกลุ่ม ค่านิยมเกิดจากการปลูกฝังอบรม อาจเปลี่ยนแปลงด้ตามวัย ประสบการณ์ และสิ่งแวดล้อม
         ทรรศนะจำแนกออกเป็น ตามข้อเท็จจริง เชิงคุณค่า และเชิงนโยบายปัจจัยที่ส่งเสริมการแสดงทรรศนะ คือ ปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายใน
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  ค่านิยม หมายถึง
            2.  ยกตัวอย่าง ทรรศนะเพื่อนโยบาย ให้เข้าใจ
            3.  ปัจจัยภายนอก เช่น                             ปัจจัยภายใน  เช่น

6.เรื่องใช้ภาษาเพื่อโต้แย้ง
         โครงสร้างของการโต้แย้ง กระบวนการโต้แย้ง การวินิจฉัย เพื่อตัดสินจ้อโต้แย้ง จ้อควรระวังในการโต้แย้ง
การโต้แย้ง คือ การแสดงทรรศนะที่แตกต่างกันระหว่างบุคคล 2 ฝ่ายกระบวนการโต้แย้ง มี 4 จำนวน คือ การตั้งประเด็น การนิยามคำหรือกลุ่มคำ ข้อสนับสนุนทรรศนะของตน ชี้จุดอ่อนของฝ่ายตรงข้าม ข้อควรระวังการโต้แย้ง คือ การใช้อารมณ์ มีมารยาท เลือกประเด็นสร้างสรรค์
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  การโต้แย้ง คือ                    
            2.  ประเด็นในการโต้แย้ง หมายถึง
            3.  ข้อควรระวังในการโต้แย้ง ได้แก่

7.เรื่องใช้ภาษาเพื่อโน้มน้าวใจ
         ความหมายของการโน้มน้าวใจ การพื้นฐานของมนุษย์กับการโน้มน้าวใจ กลวิธีในการโน้มน้าวใจ ภาษาที่โน้มน้าวใจ การปวารณาสารโน้มน้าวใจในลักษณะต่าง ๆ
การโน้มน้าวใจ หมายถึง การใช้ความพยายามเปลี่ยนความเชื่อ ทัศนคติ ค่านิยม และการกระทำของบุคคลอื่น ๆ โดยใช้กลวิธีที่เหมาะสมทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษาจนเกิดการยอมรับ
กลวิธีการโน้มน้าวใจแตกต่างกันที่สำคัญมี 6 วิธี ภาษาโน้มน้าวใจมิใช่การข่มขู่ บีบบังคับความรู้สึกของผู้อื่น ต้องเป็นเชิงเสนอแนะ ขอร้อง วิงวอนหรือเข้าใจ
สารโน้มน้าวใจที่สัคญ เช่น คำเชิญชวน โฆษณาชวนเชื่อ
            ตัวอย่างคำถาม
            1.  เขียนคำขวัญ หัวข้อ “การใช้ห้องสมุด” ความยาวไม่เกิน 16 คำ
            2.  เขียนโฆษณาสินค้า โดยใช้ภาษาที่เร้าใจ 1 ชนิด
            3.  เขียนเชิญชวนประชาชนเกี่ยวกับการบริจาคโลหิต